Đặt lịch sửa

5 thói quen dùng laptop bền, mát hơn mà ít người để ý

Cách dùng laptop bền: kê máy đúng, vệ sinh khe gió, sạc pin hợp lý, tắt app khởi động cùng Windows. Số liệu từ Battery University, Dell, Apple.

Cập nhật 8 phút đọcĐội ngũ Bệnh Viện Laptop Bảo Việt
Kỹ thuật viên chỉ vào khe thoát gió bám bụi ở cạnh laptop đặt trên bàn gỗ

Muốn biết cách dùng laptop bền, bạn chỉ cần nhớ 5 việc: kê máy trên mặt phẳng cứng, giữ khe gió sạch, sạc pin sao cho pin không bị nóng và không nằm ở 100% quá lâu, tắt bớt ứng dụng tự chạy cùng Windows, và kiểm tra tổng thể hằng năm khi máy đã dùng trên 2 năm.

Phần lớn máy mang tới quầy vì nóng, quạt kêu to hay pin tụt nhanh không hỏng do lỗi sản xuất. Nguyên nhân thường nằm ở thói quen hằng ngày, kéo dài vài năm. Dưới đây là những gì kỹ thuật viên Laptop Bảo Việt hay dặn khách, kèm số liệu từ nhà sản xuất và các nguồn kỹ thuật để bạn tự đối chiếu.

1. Kê laptop ở đâu để máy không bị nóng?

Hãy đặt laptop trên mặt bàn cứng, phẳng và để trống các khe hút gió ở đáy, cạnh bên. Chăn, gối, đệm hay đùi bịt kín khe gió, quạt phải quay nhanh hơn mà nhiệt vẫn không thoát ra được, lâu ngày làm quạt, pin và mainboard xuống cấp sớm.

Dell ghi rõ trong tài liệu hỗ trợ: dùng laptop trên chăn, gối, vải hoặc giấy có thể che cửa hút gió của quạt và gây quá nhiệt, hư hỏng kiểu này có thể vĩnh viễn và không thuộc diện bảo hành lỗi sản xuất. Dell cũng khuyến nghị môi trường hoạt động từ 0–35°C (Dell). Nhiệt độ phòng cũng quan trọng: Apple cho biết MacBook hoạt động tốt nhất ở nhiệt độ môi trường 10–35°C, và để máy ở môi trường trên 35°C có thể làm giảm vĩnh viễn dung lượng pin (Apple). Mùa hè Hà Nội, phòng trọ không điều hoà buổi trưa vượt mức này khá dễ.

  • —Học ở thư viện hay quán cà phê: kê máy lên bàn, đừng để trên đùi khi chạy phần mềm nặng.
  • —Dùng trên giường: lót một tấm gỗ hoặc khay cứng, không để máy lún vào chăn.
  • —Đế tản nhiệt có quạt giúp thêm được một chút, nhưng nâng cao phía sau máy cho thoáng gió đáy mới là phần có tác dụng chính.
  • —Không để máy trong cốp xe máy hay trong ô tô đỗ ngoài nắng.

2. Bao lâu nên vệ sinh laptop một lần?

Với điều kiện bụi ở Hà Nội, chúng tôi khuyên vệ sinh quạt và khe tản nhiệt khoảng 6–12 tháng một lần, sớm hơn nếu bạn ở gần công trình, đường lớn hoặc nuôi chó mèo. Bụi kết thành lớp “nỉ” chắn ngay trước lá tản nhiệt là lý do phổ biến nhất khiến máy nóng dần sau 1–2 năm.

Ở nhà, bạn có thể tắt máy, rút sạc và xịt khí nén từng đợt ngắn vào khe gió. Cách này chỉ đẩy được bụi ở miệng khe. Lớp bụi bám sát lá đồng phía sau quạt thì phải mở nắp đáy mới lấy sạch được. Thêm một yếu tố là keo tản nhiệt giữa CPU và ống đồng. Theo iFixit, keo tản nhiệt có tuổi thọ khoảng mười năm nhưng có thể cần thay sớm hơn nếu máy thường xuyên chạy tải nặng (iFixit). Máy chơi game, dựng video hay render 3D thuộc nhóm này.

Tay kỹ thuật viên dùng chổi mềm làm sạch lớp bụi dày trên lá tản nhiệt đồng cạnh quạt laptop
Lớp bụi bám sát lá tản nhiệt chỉ lấy sạch được khi mở nắp đáy.

Nếu bạn không quen tháo máy, có thể tham khảo dịch vụ vệ sinh laptop tại cửa hàng. Khách ngồi xem trực tiếp, máy được chụp ảnh hiện trạng trước khi mở.

3. Sạc pin laptop thế nào để pin lâu chai?

Pin lithium-ion chai nhanh nhất khi vừa nóng vừa bị giữ ở mức đầy 100% trong thời gian dài. Nếu máy cắm sạc gần như cả ngày, hãy bật chế độ giới hạn sạc của hãng. Nếu dùng pin nhiều, sạc lên khi còn khoảng 20–30% thay vì đợi máy sập nguồn.

Số liệu của Battery University cho thấy rõ điều này. Sau một năm ở 25°C, pin giữ ở mức 40% còn khoảng 96% dung lượng, còn pin giữ ở 100% chỉ còn 80%. Ở 40°C, hai con số tương ứng là 85% và 65% (Battery University). Cùng nguồn này, pin xả sâu 100% mỗi lần chỉ chịu được khoảng 300 chu kỳ trước khi xuống 70% dung lượng, trong khi xả 40% mỗi lần cho khoảng 1.000 chu kỳ.

Vì vậy lời khuyên quen thuộc “pin đầy thì rút sạc ra” cần hiểu lại cho đúng. Cắm sạc liên tục không có hại nếu máy đã giới hạn mức sạc và không bị nóng. Dell có chế độ Primarily AC Use trong Dell Power Manager, hạ ngưỡng sạc để pin không bao giờ lên 100%, dành cho người cắm điện thường xuyên (Dell). Lenovo, ASUS, HP cũng có tính năng tương tự trong phần mềm quản lý đi kèm máy, tên gọi khác nhau theo hãng.

Khi pin đã chai rõ (dùng chưa tới 1 tiếng, hoặc báo “Consider replacing”), thay pin là việc nên làm. Giá tham khảo tại Laptop Bảo Việt: pin thay thế mới cho các dòng laptop 350.000 – 700.000đ, pin MacBook 650.000 – 1.500.000đ, bảo hành 3 tháng. Báo giá chính xác sau khi kiểm tra theo model. Chi tiết xem trang thay pin, bàn phím.

4. Tắt ứng dụng khởi động cùng Windows để máy đỡ nóng

Mở Settings > Apps > Startup và tắt các ứng dụng không cần chạy ngay khi đăng nhập. Ít chương trình chạy ngầm thì CPU, ổ cứng bớt làm việc, máy khởi động nhanh hơn, quạt ít phải quay mạnh hơn khi bạn chỉ lướt web hay soạn văn bản.

Microsoft hướng dẫn hai cách: vào Settings như trên, hoặc mở Task Manager, chọn thẻ Startup apps rồi bấm Disable. Cột Startup impact cho biết mức ảnh hưởng. Ứng dụng được đánh giá High khi dùng hơn 1 giây CPU hoặc đọc ghi hơn 3MB dữ liệu lúc khởi động (Microsoft Support).

  1. 01Bấm Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager.
  2. 02Chọn thẻ Startup apps, sắp xếp theo cột Startup impact.
  3. 03Tắt các ứng dụng mức High mà bạn không cần ngay: trình cập nhật game, phần mềm chat phụ, công cụ đồng bộ ít dùng.
  4. 04Giữ lại phần mềm diệt virus, driver âm thanh, touchpad và công cụ quản lý pin của hãng.
  5. 05Khởi động lại máy và theo dõi vài ngày.

Nếu đã tắt bớt mà máy vẫn chậm, ổ cứng HDD cũ thường là nút thắt. Nâng lên SSD là cách cải thiện rõ nhất cho máy đời cũ, xem thêm bài khi nào nên nâng cấp SSD.

5. Máy trên 2 năm nên kiểm tra tổng thể mỗi năm

Laptop đã dùng trên 2 năm nên được kiểm tra tổng thể khoảng một năm một lần: quạt, keo tản nhiệt, độ chai pin, bản lề và tình trạng ổ cứng. Bắt được dấu hiệu sớm như quạt rít, bản lề lỏng hay pin bắt đầu phồng thì chi phí xử lý thường thấp hơn nhiều so với khi đã hỏng hẳn.

Một vài dấu hiệu bạn có thể tự để ý giữa các lần kiểm tra:

  • —Quạt kêu rè rè hoặc có tiếng lạch cạch: ổ bi quạt mòn, nên thay trước khi quạt ngừng quay.
  • —Máy nóng ran ngay cả khi chỉ mở trình duyệt: có thể do bụi, keo khô hoặc phần mềm chạy ngầm.
  • —Bản lề nặng tay hoặc vỏ quanh bản lề nứt chân ốc: nên xử lý sớm để khỏi kéo hỏng cáp màn hình.
  • —Pin tụt từ 100% xuống dưới 50% trong chưa tới một tiếng làm việc nhẹ.
Kỹ thuật viên cầm quạt laptop mới đặt cạnh quạt cũ bám bụi vừa tháo ra để so sánh
Quạt có tiếng rít nên thay trước khi ngừng quay hẳn.

Giá quạt tham khảo: quạt bóc máy 150.000 – 350.000đ (bảo hành 3 tháng), quạt mới 350.000 – 700.000đ (bảo hành 6 tháng), quạt MacBook mới 500.000 – 1.000.000đ. Đây là giá tham khảo, báo giá chính xác sau khi kiểm tra theo model.

Câu hỏi thường gặp

Cắm sạc laptop cả ngày có làm hỏng pin không?

Không hỏng ngay, nhưng pin giữ ở 100% và nóng lâu ngày sẽ chai nhanh hơn. Nếu bạn chủ yếu cắm điện, hãy bật chế độ giới hạn sạc của hãng (ví dụ Primarily AC Use trên Dell) để pin dừng ở mức thấp hơn 100%.

Đế tản nhiệt có cần thiết không?

Đế tản nhiệt giúp máy thoáng đáy hơn và giảm vài độ, có ích với máy gaming hút gió từ đáy. Nhưng nếu quạt bên trong đã bám bụi dày hoặc keo đã khô, đế tản nhiệt không thay được việc vệ sinh.

Tự vệ sinh laptop ở nhà có được không?

Xịt khí nén vào khe gió khi máy đã tắt thì an toàn. Tháo nắp đáy, tra keo cần đúng dụng cụ và cẩn thận với cáp pin, cáp bàn phím. Nếu máy còn bảo hành hãng, hãy kiểm tra điều kiện bảo hành trước khi tự mở.

Laptop nóng bao nhiêu độ thì đáng lo?

Mỗi dòng CPU có ngưỡng riêng nên khó đưa một con số chung. Dấu hiệu đáng lo là máy tự giảm hiệu năng, giật lag khi tải nhẹ, quạt luôn quay hết cỡ hoặc máy tự tắt. Lúc đó nên kiểm tra tản nhiệt.

Nguồn tham khảo

  1. 1.BU-808: How to Prolong Lithium-based Batteries – Battery University
  2. 2.Batteries – Maximizing Performance – Apple
  3. 3.How to Troubleshoot an Overheating, Shutdown or Thermal Issue on a Dell PC – Dell
  4. 4.How to Improve the Performance of a Dell Laptop Battery – Dell
  5. 5.Configure Startup applications in Windows – Microsoft Support
  6. 6.HP Laptop Overheating – iFixit

KIỂM TRA MIỄN PHÍ

Máy bạn đang gặp lỗi tương tự?

Mang máy tới 40a1 P. Lê Thanh Nghị, Hai Bà Trưng, Hà Nội để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa. Không đồng ý sửa cũng không mất phí. Mở cửa 8:30 – 20:00 hằng ngày.

Bài viết liên quan

Gọi ngay Zalo Chỉ đường